ชมรมสมองใสใจสบาย ศูนย์ดูแลภาวะสมองเสื่อม รพ.จุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย เผยไทยพบผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป มีภาวะสมองเสื่อมประมาณ 8 แสนถึง 1 ล้านคนทั่วประเทศ แนะคนรุ่นใหม่ป้องกันโรคอัลไซเมอร์ตั้งแต่วัยทำงาน
ชมรมสมองใสใจสบาย ภายใต้ศูนย์ดูแลภาวะสมองเสื่อม โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ร่วมกับ กองทุนหลักประกันสุขภาพ กรุงเทพมหานคร และบริษัท เคซีจี คอร์ปอเรชั่น จํากัด (มหาชน) จึงผนึกกำลังปลุกกระแสสังคมรับ วันอัลไซเมอร์โลก 2569 ผ่านการเผยแพร่ความรู้ “อัลไซเมอร์ รู้จริง รู้ก่อน ป้องกันได้ เริ่มที่วันนี้” พร้อมนำเสนอทางออกเชิงรุกผ่าน 2 กิจกรรมหลัก ได้แก่ งานเสวนา ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ในวันที่ 24 ก.ย. 2569
และรายการออนไลน์ “คลินิกสมองใส” ที่พร้อมมอบความรู้ และคำแนะนำในการดูแลสุขภาพสมองจากแพทย์และผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้ ผู้ชมสามารถนำไปปฏิบัติได้จริงในชีวิตประจำวัน สู่การเตรียมความพร้อมรับมือกับวิกฤติสุขภาพที่คืบคลาน เข้ามาใกล้ตัวคนรุ่นใหม่มากขึ้น
ไทยพบผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป มีภาวะสมองเสื่อมประมาณ 8 แสนถึง 1 ล้านคน
รศ.นพ.สุขเจริญ ตั้งวงษ์ไชย ที่ปรึกษาชมรมสมองใสใจสบาย และ นายกสมาคมโรคสมองเสื่อมแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าปัจจุบันนี้ ทั่วโลกมีผู้ป่วย ภาวะสมองเสื่อมกว่า 57 ล้านคน และมีผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มขึ้นเกือบ 10 ล้านรายต่อปี โดยโรคอัลไซเมอร์เป็น สาเหตุของภาวะสมองเสื่อมประมาณ 60-70% ของผู้ป่วยทั้งหมด
สำหรับประเทศไทย เรามีประชากรสูงวัยอายุ 60 ปีขึ้นไปประมาณ 14 ล้านคนทั่วประเทศคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 22 ของประชากรทั้งประเทศ มีการประมาณการว่า เราพบความชุกของภาวะสมองเสื่อมในผู้ที่มีอายุเกิน 60 ปีร้อยละ 6 – 8 นั้นหมายถึงเรามีผู้ภาวะสมองเสื่อมประมาณ 8 แสนถึง 1 ล้านคนทั่วประเทศ
ปัจจุบันยังมีความเข้าใจผิดว่าการเสื่อมถอยของสมรรถภาพสมองเป็นเรื่องปกติที่จะเพิ่มขึ้นตามความชราภาพ ผู้ป่วยจำนวนมากยังไม่สามารถเข้าถึงบริการตรวจประเมินและรักษา ขาดแคลนบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ ขาดแคลนงบประมาณและแผนแม่บทระยะยาวระดับประเทศในการรับมือภาวะสมองเสื่อม
การป้องกันภาวะสมองเสื่อมนั้นทำได้จริงแต่ต้องเริ่มต้นก่อนเกิดอาการซึ่งข้อมูลนี้ชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนว่าโรคสมองเสื่อมหรืออัลไซเมอร์ไม่ได้เป็นเรื่องไกลตัวไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่กลุ่มผู้สูง อายุเพราะต้นตอสำคัญมาจากพฤติกรรมและวิถีการใช้ชีวิตของเราตั้งแต่วัยทำงาน
ไม่ว่าจะเป็นอดนอน ปัญหานอนไม่หลับ หูตึง ความเครียดสะสมและเกิดภาวะซึมเศร้าที่ไม่ได้รับเยียวยา ไม่ออกกำลังกาย ไม่ควบคุมโรคประจำตัวประเภท NCD อย่างเบาหวาน ความดันสูงและไขมันในเลือดสูง การดื่มแอลกอฮอล์หรือการสูบบุหรี่ การโดดเดี่ยวทางสังคมหรือความเหงา ความบกพร่องทางสายตาและการสัมผัสมลพิษทางอากาศอย่างฝุ่น PM 2.5 รวมถึงการพึงพา AI และ Social Media ในการใช้ชีวิตหรือการทำงานมากเกินไปจนไม่ได้กระตุ้นสมอง เหล่านี้ล้วนส่งผลกระทบโดยตรง และเป็นปัจจัยเสี่ยงทำให้สมองเสื่อมถอยสะสมในระยะยาว
การสร้างการตระหนักรู้และหันมาใส่ใจดูแลสุขภาพสมอง เชิงป้องกันตั้งแต่วันนี้ จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ ต้องสร้างการตระหนักรู้ ส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อหยุดการสะสมความเสี่ยง และเริ่มต้นดูแลสมอง ตั้งแต่ตอนที่ยังทำได้ ซึ่งเราอยากแนะนำให้เริ่มต้นตั้งแต่อายุ 30+ ขึ้นไป
ที่เป็นช่วงเวลาที่สมองได้พัฒนามาถึงจุดสูงสุดแล้ว
หลังจากนั้นสมองก็จะเริ่มชรา และการเกิดขยะสารพิษอย่างอะไมรอยด์โปรตีนที่พบในโรคอัลไซเมอร์ก็เริ่มสะสมในสมองของคนที่จะกลายเป็นโรคอัลไซเมอร์ในช่วงสูงวัยก่อนมีอาการถึง 15-20 ปี และเป็นที่มาของการนำเสนอแคมเปญ รู้ตั้งแต่ Young อัลไซเมอร์ป้องกันได้ เริ่มตั้งแต่อายุ 30+ ในปีนี้
โรคอัลไซเมอร์ ยิ่งรู้เร็ว ยิ่งทำอะไรได้มากขึ้น
ด้าน รศ.ดร.นพ.จิรุตม์ ศรีรัตนบัลล์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย กล่าวว่า นับตั้งแต่ประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยในปี พ.ศ. 2548 โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย ได้ให้ความ สำคัญกับการส่งเสริมสุขภาพเชิงป้องกันควบคู่กับการดูแลรักษาสุขภาพผู้สูงอายุตลอดมา
โดยเฉพาะปัญหาสุขภาพเรื้อรังที่มีแนวโน้มส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุและครอบครัวในฐานะผู้ดูแลในระยะยาวอย่าง โรงพยาบาลมีบริการแบบครบวงจรในการดูแลสุขภาพทุกระบบ เรามีศูนย์เชี่ยวชาญที่ส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุบูรณาการครบวงจรอย่างศูนย์ความเป็นเลิศด้านการดูแลผู้สูงอายุ หรือที่รู้จักกันในชื่อ คลินิกผู้สูงวัยสุขภาพดี
มีศูนย์บริการเฉพาะโรคที่พบในผู้สูงอายุ เช่น ศูนย์ความเป็นเลิศโรคหลอดเลือดสมอง โรคพาร์กินสัน โรคมะเร็ง ศูนย์นิทราเวช ศูนย์บริการเวชศาสตร์ฟื้นฟูและ smart gym สำหรับผู้สูงวัย ศูนย์ดูแลปัญหาการได้ยินและสายตา รวมถึงคลินิกความจำ คลินิกสมองเสื่อม ศูนย์ฝึกสมอง และศูนย์ดูแลภาวะสมองเสื่อมที่ให้บริการปัญหาความเสื่อมถอยของสมอง โดยเฉพาะภาวะสมองเสื่อม
โรคอัลไซเมอร์เป็นประเด็นสุขภาพที่เป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญที่สังคมไทยควรตระหนักและเตรียมรับมืออย่างเหมาะสม เพื่อให้สอดคล้องกับแคมเปญของ Alzheimer Association International 2026 ที่รณรงค์ให้มีการจัดกิจกรรมในเดือนกันยายน โดยจัดให้วันที่ 21 กันยายนของทุกปีเป็นวันอัลไซเมอร์โลก และรณรงค์ให้ประชากรโลกมีการตระหนักรู้เรื่องภาวะสมอง สร้างความเข้าใจและให้การสนับสนุน
กับผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมและครอบครัว ลดการตีตราผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อม โดยงานในปีนี้มีธีมหลักคือ ยิ่งรู้เร็ว ยิ่งทำอะไรได้มากขึ้น การวินิจฉัยภาวะสมองเสื่อมจึงเป็นเรื่องสำคัญ (The earlier you know, the more you can do : A dementia diagnosis matters” )
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ฯ โดยศูนย์ดูแลภาวะสมองเสื่อม ชมรมสมองใสใจสบาย ร่วมกับ กองทุนหลักประกันสุขภาพกรุงเทพ มหานคร เขตปทุมวัน และภาคีเครือข่ายต่าง ๆ จึงได้จัดงานวันอัลไซเมอร์โลก ประจำปี 2569 ขึ้นเพื่อเป็นพื้นที่ในการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องการวินิจฉัย การดูแลผู้ที่มีภาวะสมองเสื่อมรวมถึงผู้ดูแล และเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงการประเมินความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับภาวะสมองเสื่อม สร้างความเข้าใจเรื่องการป้องกันและการตรวจคัดกรองตั้งแต่ระยะเริ่มต้นผ่านกิจกรรมต่าง ๆ
ประเมินความเสี่ยง หัวใจสำคัญช่วยชะลอภาวะสมองเสื่อม
นพ.ดร.ชาวิท ตันวีระชัยสกุล หัวหน้าศูนย์ดูแลภาวะสมองเสื่อม โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย กล่าวว่า การรักษาโรคสมองเสื่อมต้องการการดูแลแบบองค์รวม ทั้งการรักษาโดยการใช้ยาและไม่ใช้ยากับผู้ป่วยและครอบครัว ในการรักษาปัญหาความจำและการรู้คิดที่บกพร่อง ปัญหาพฤติกรรม อาการทางจิตของผู้ป่วย และการดูแลความบกพร่องของความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วย ที่การดูแลผู้ป่วยเกือบทุกขั้นตอนต้องอาศัยผู้ดูแลเข้ามามีส่วนร่วมในการช่วยเหลือผู้ป่วย จึงได้จัดตั้งศูนย์ดูแลภาวะสมองเสื่อม เพื่อเปิดให้บริการในการกระตุ้นฟื้นฟูสมองผู้ป่วยผ่านการทำกิจกรรมกลุ่ม
การสอนและอบรมญาติหรือผู้ดูแลถึงวิธีการและเทคนิคในการดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อม รวมไปถึงการศึกษาวิจัยและสร้างนวัตกรรมในการดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อม เพื่อส่งเสริมป้องกันการเกิดภาวะสมองเสื่อมผ่านชมรมสมองใสใจสบาย สำหรับประชาชนทั่วไปที่สนใจในการดูแลสุขภาพจิตและสุขภาพสมอง อาทิ การจัดเสวนา ฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ การชมและวิพากษ์ภาพยนตร์ ให้กับสมาชิกชมรมโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย
คุณเพชรพริ้ง สารสิน ประธานชมรมสมองใสใจสบาย กล่าวว่า งานวันอัลไซเมอร์โลก ของเราในปี 2569 นี้ได้ขับเคลื่อนภายใต้แนวคิดหลักคือ อัลไซเมอร์ รู้จริง รู้ก่อน ป้องกันได้ เริ่มที่วันนี้ ด้วยความตั้งใจที่จะสร้างการสื่อสารครอบคลุมทั้งกลุ่มคนรุ่นใหม่วัยทำงานให้รู้เท่าทันความเสี่ยงและป้องกันสุขภาพสมองของตนเองตั้งแต่เนิ่น ๆ
ควบคู่กับการเพิ่มทักษะในการสังเกตและช่วยดูแลผู้สูงอายุ ในครอบครัวได้อย่างถูกต้อง ขณะเดียวกันยังมุ่งสร้างความตระหนักรู้แก่กลุ่มผู้สูงอายุที่ยังสุขภาพดีหรือเริ่มมีแนวโน้มความเสี่ยงให้สามารถดูแลสุขภาวะสมองและจิตใจของตนเอง เพื่อชะลอความเสื่อมได้อย่างยั่งยืน ภายในงานปีนี้ชมรมสมองใสใจสบายได้เตรียมกิจกรรมและฐานการเรียนรู้เชิงปฏิบัติการหลากหลายรูปแบบ ภายใต้รูปแบบ Hybrid Event ทั้งการเข้าร่วมงาน Onsite ณ อาคารภูมิสิริมังคลานุสรณ์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ และการรับชมผ่าน Facebook Live ของโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
คุณวิกร ศรีวิกรม์ รองประธานชมรมสมองใสใจสบาย กล่าวว่า การประเมินความเสี่ยงและวินิจฉัยตั้งแต่เริ่มต้นคือหัวใจสำคัญในการชะลอภาวะสมองเสื่อมและเพิ่มคุณภาพชีวิตแก่ผู้ป่วยและครอบครัว ชมรมฯ จึงมุ่งมั่นเปลี่ยนองค์ความรู้ทางการแพทย์และเทคนิคการคัดกรองให้กลายเป็นเรื่องใกล้ตัวผ่านสื่อออนไลน์
ด้วยการจัดทำคลิปรายการ ‘คลินิกสมองใส By สมองใส ใจสบาย’ ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาสื่อสร้างสรรค์และปลอดภัยและมูลนิธิจุมภฎบริพัตร ที่จะนำเสนอแนวทางในการดูแลสุขภาพสมองเพื่อห่างไกลภาวะสมองจากแพทย์และผู้เชี่ยวชาญในรูปแบบที่เข้าใจง่าย ครอบคลุมประเด็นคำถามใกล้ตัว แตกต่างจากรายการทั่วไปด้วยช่วงพิเศษ “จ่ายการบ้าน” ที่ผู้เชี่ยวชาญจะแนะนำเทคนิคและกิจกรรมง่ายๆ ให้ผู้ชมสามารถนำไปปฏิบัติจริงในชีวิตประจำวัน เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนเริ่มต้นดูแลสุขภาพสมอง จิตใจ และร่างกายให้แข็งแรงเชิงป้องกันได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ
แหล่งที่มา : https://www.hfocus.org/content/2026/09/39701
